IThemba liye lathi kratya eKnysna ngoLwesibini ngethuba uMphathiswa woPhuhliso lwamaShishini amaNcinci, uStella Ndabeni, unikezele ngokusesikweni izixhobo zoshishino ezixabisa i-R1.9 yezigidi zeerandi koosomashishini basekuhlaleni abalikhulu namashumi amabini (120) phantsi kweNkqubo yoPhuhliso lwamaShishini amaNcinci (IMEDP).
Eli nyathelo libonisa inyathelo elikhulu elibhekisa kubandakanyo loqoqosho, elijolise ekuguquleni imeko yoshishino olungekho sikweni kwiingingqi.
Unikezelo, olwenziwa ngentsebenziswano noMasipala waseKnysna kunye ne-SEDFA (i-Arhente yoPhuhliso lwezeMali yoPhuhliso lwamaShishini amaNcinci), lubonisa okungaphezulu nje kokunikezelwa kwezixhobo noomatshini, kubonisa ukuzinikela okukhulayo kuphuhliso loqoqosho olusezantsi nophuhliso lwasekuhlaleni.
I-IMEDP yinxalenye yomnqophiso obanzi weSebe loPhuhliso lwamaShishini amaNcinci (i-DSBD) ukuxhasa amashishini angekho sikweni namancinci kuMzantsi Afrika uphela. Ngale nkqubo, oosomashishini abakhethiweyo bafumene izixhobo zoshishino ezibalulekileyo ukuphucula imveliso nozinzo kumalinge abo.
“Esi ayisosixhobo kuphela, yinkolelo kumaphupha akho, kumashishini akho, kunye nendima yakho kuqoqosho lwesizwe sethu,” utshilo uMphathiswa uNdabeni kwintetho yakhe. Ubongoze abo bazuzayo ukuba babe “ngamaphupha asebenzayo” kwaye babambe onke amathuba ezoqoqosho ngokuzimisela nenjongo.
Lo msitho ubuzinyaswe ziinkokeli zasekuhlaleni ezibalulekileyo eziquka uSodolophu weSigqeba saseKnysna uCllr Thando Matika, uSomlomo kaMasipala weSithili seGarden Route uAld Georlene Wolmarans, kunye noSomlomo waseKnysna uCllr Mark Willemse, bekunye nooceba uPhindile Petros, uRussel Arends, noKay Andrews.
Umphathiswa uNdabeni ubethelele ukubaluleka kwentsebenziswano nentshukumo ehlangeneyo, ekhuthaza oosomashishini ukuba baseke ookopolotyeni bajonge amathuba enkxaso-mali ajongana namanqanaba ahlukeneyo ophuhliso lwamashishini.
Ubalule iinkqubo ezifana neTownship and Rural Entrepreneurship Programme (TREP) ne Asset Assist, ezilungiselelwe ukunceda oosomashishini baguqule imingeni ibe ngamathuba. Ucacisile ukuba la manyathelo ayinxalenye yokuzinikela kwesebe ekuvuleni uhlumo kuwo wonke amakhonkco exabiso kunye nokulungisa imingeni yezoqoqosho.
UMphathiswa ukwakhuphe isibongozo esisuka entliziyweni sozinzo kwizizukulwana ngezizukulwana, ebongoza oosomashishini ukuba bafundise abantwana babo ubugocigoci bamashishini abo. “Ilifa lethu lelokuxhobisa isizukulwana esilandelayo, masivumeleni abantwana bethu bafunde kwaye bakhule nabo,” utshilo.
Olu nikezelo lubonisa umbono obanzi we-DSBD wokwakha uqoqosho olubandakanyayo labarhwebi abangekho sikweni kunye namashishini amancinci angashiywa ngasemva. Kwiindawo ezininzi zoluntu, la mashishini mancinci angundoqo kuqoqosho lwengingqi, abonelela ngeenkonzo eziyimfuneko kunye nokuphila kwiindawo ezihlala zingahoywa luphuhliso oluqhelekileyo.
