UMongameli uCyril Ramaphosa uxelele ngokusesikweni amalungu e-Democratic Alliance (DA) ngesindululo sakhe sokubasusa kwizikhundla zabo, nto leyo ebonisa utshintsho olukhawulezileyo kummeli weqela kurhulumente woBumbanp weSizwe (GNU).
URamaphosa uthumele ezi leta ngoLwesibini umhla wamashumi amathathu (30) kweyeSilimela kubaphathiswa be-DA kunye noosekela-baphathiswa ngaphambi kotshintsho oludibeneyo olunxulumene notshintsho lwangaphakathi kwikhabhinethi yeqela.
Abantu abangaphakathi bathi uRamaphosa kusenokwenzeka ukuba atshintshe ikhabhinethi yakhe kwiiyure ezingamashumi amane anesibhozo (48) ezizayo.
Le ntshukumo ilandela inkokeli ye-DA uGeordin Hill-Lewis exelele umongameli ukuba iqela liceba ukutshintsha abameli balo abaphezulu, inkqubo ejolise “ekomelezeni igalelo le-DA” kwi-GNU nokuqinisekisa ukuba iqela layo elomeleleyo lithunyelwa kurhulumente.
Ngokwemithombo esondeleyo kule nkqubo, abo baqeshwe yi-DA kulindeleke ukuba bafungiswe ngoLwesithathu umhla wokuqala (1) kweyeKhala ePitoli, nto leyo ebonisa utshintsho olukhawulezileyo kwiipotifoliyo ezibalulekileyo ezininzi.
Phakathi kwabo kuthiwa baya epalamente ukuze bafungiswe nguJack Bloom, uDavid Maynier kunye noYusuf Cassim.
Ekuqaleni kwale nyanga, uHill-Lewis ubhengeze utshintsho olukhulu lwangaphakathi olubone utshintsho olukhulu kumelo lwe-DA kwiKhabhinethi, kuquka nokutshintshwa kwenkokeli yangaphambili yeqela uJohn Steenhuisen.
Phantsi kotshintsho:
– UWillie Aucamp uthatha indawo kaSteenhuisen njengomphathiswa wezolimo, enegunya lokujongana nemiba yezomthetho eqhubekayo enxulumene nokuqaliswa kokugonyelwa isifo sechwane nenyebethu.
– USteenhuisen utshintshela kwisekela-mphathiswa wezorhwebo, imboni kunye nokhuphiswano, egxile ekufikeleleni kwimarike yezolimo kunye nokukhula kwemizi-mveliso.
– UDavid Maynier unyuselwe kwisikhundla sokuba ngumphathiswa wezolimo, ezokuloba kunye nokusingqongileyo.
– UAlexandra Abrahams uba ngusekela-mphathiswa wezombane kunye namandla.
– UYusuf Cassim utyunjwe njengesekela-mphathiswa wemfundo ephakamileyo noqeqesho.
– UJack Bloom uziswa njengesekela-mphathiswa wezomanzi nococeko.
Owayesakuba ngusekela-mphathiswa wezombane kunye namandla uSamantha Graham-Maré uqinisekisile kuFacebook ukuba ufumene ileta yakhe, ephawula ukuphela kwexesha lakhe.
“Kwaye ke iphela ixesha lam lokuba ngusekela-mphathiswa wezombane kunye namandla,”.
“Bekulilungelo elikhulu ebomini bam ukukhonza ilizwe lam ngolu hlobo. Kwaye ndiya kuhlala ndibulela abo babone amandla am kwaye bandinika ithuba lokuba yinxalenye yembali kuRhulumente woBumbano lweSizwe, ngakumbi uJohn Steenhuisen.”
Ubulele umphathiswa wombane namandla uKgosientsho Ramokgopa, amagosa, abasebenzi bakhe, usapho kunye nabahlobo ngenkxaso yabo ngexesha lakhe eofisini, wongeza wathi: “Ndiyathemba ukuba ndishiye ilizwe lam lingcono kancinci kunendlela endilifumene ngayo. Uhambo olulandelayo lulindile.”
Kusenjalo abahlali bathi inkqubo yokutshintsha imeko igqityiwe ngempumelelo, kwaye sele kufunyenwe iileta ezivela kubaphathi abaninzi abaphumayo.
“Ewe, bazifumene iileta namhlanje. Ndiyazi malunga nabambalwa abafumene iileta ezisusiweyo — umzekelo uSeitlholo noMimmy, bazifumene,” utshilo omnye umntu ongaphakathi.
Omnye umthombo uthe ukukhutshwa kweeleta kuqinisekisile ukuba utshintsho luyaqhubeka ngoku.
“Umongameli ebengayi kunika ezo leta ukuba ebengayamkelanga into yokuba abantu bayeza, ngoko ke oko kuthetha ukuba bayeza,” utshilo umthombo.
Lo mntu ungaphakathi wongeze ngelithi amalungu ePalamente angenayo ayesenziwa kuwo onke amaphondo ngaphambi kokufungiswa.
“Baza kufungiswa eMpuma Koloni. Bafumene indlela yokuzisa uCassim, oko kuthetha ukuba iGauteng kuya kufuneka igqibezele kwaye ikhawulezise inkqubo yabo,” utshilo umthombo.
Kwinkqubo yomgaqo-siseko, umthombo onxulumene ne-DA ugxininise ukuba nangona umongameli enegunya elisemthethweni lokuqesha abaphathiswa, izakhiwo zeqela zimisela ukuba ngubani oza kuthunyelwa kwisigqeba solawulo.
“Akanakukwazi ukuthi hayi. Khumbula ukuba abanalo igunya lokuthi ewe okanye hayi. Ngokomthetho umongameli unamandla okuqesha, kodwa ekugqibeleni sinoxanduva lokuthumela abo bantu apho,” utshilo umthombo.
