Umseki weMarch and March uJacinta Ngobese-Zuma ubone icebo likaMongameli uCyril Ramaphosa njengebo elingasebenziyo kwisithuba seyure emva kwentetho waza wabiza ukuvalwa kweBenoni efuna ukuba kususwe ngokukhawuleza abemi bamanye amazwe abangenazo iimpepha.
UMongameli uCyril Ramaphosa uye kwizakhiwo i-Union ngeCawa umhla wesixhenxe (7) kweyeSilimela ebusuku enesicwangciso. Iintsika ezintlanu, izibophelelo ezininzi, kunye nomyalezo kubantu baseMzantsi Afrika abachithe iinyanga bebamba imingcelele.
Kwisithuba seyure emva kwentetho, umseki weMarch and March uJacinta Ngobese-Zuma ubhengeze ukuvalwa kweBenoni. Walichitha eli cebo njengelingasebenziyo, esithi urhulumente akanazo izixhobo zokuqhuba iinkundla zokugxotha okanye ukuthunyelwa kwabahloli bemisebenzi abali-10,000 abongezelelweyo nangayiphi na indlela enentsingiselo.
Iqela le-uMkhonto weSizwe lixhase le ntshukumo. Unobhala-jikelele uSibonelo Nomvalo utyhola abafuduki abangenazo iimpepha ngokujika iindawo zeedolophu zaseMzantsi Afrika zibe ziindawo zolwaphulo-mthetho. Eli qela liphinde lacela ukuba bonke abantu bamanye amazwe abangenazo iimpepha bahambe ngaphambi komhla wamashumi amathathu (30) kweyeSilimela.
Isicwangciso sikaRamaphosa sigubungela iindawo ezintlanu: ukulwa nokwaphulwa kwemithetho yokufuduka kunye neyabasebenzi, ukukhusela imida, ukuqinisa inkqubo yokufuduka, ukuvala izikhewu kwimithetho ekhoyo, kunye nokusebenzisana namanye amazwe ase-Afrika ukujongana nezinto ezibangela ukufuduka kwasekuqaleni.
Izibophelelo zokhuseleko lwemida ziquka izixhobo zokuhlola umhlaba, ukujonga i-satellite kunye needrone kwimida yaseMzantsi Afrika, kunye nokuphucula amazibuko axakekileyo okungena. Kwinkqubo yokufuduka, isicwangciso sicebisa i-biometrics kuzo zonke izikhululo zeenqwelo-moya zamazwe ngamazwe, ukuphelisa iincwadi zezazisi eziluhlaza, kunye nokulawula urhwaphilizo kwiMicimbi yaseKhaya.
Isaziso esinye siza kutsala ingqalelo. Isicwangciso siquka umgaqo-nkqubo wokunciphisa ukuqeshwa kwabemi bamanye amazwe ababhalisiweyo, kungekuphela nje abasebenzi abangenazo iimpepha. Oko kudlula uMthetho-sihlomelo weeNkonzo zoMsebenzi ophambi kwePalamente okwangoku, ojolise ngokukodwa kubasebenzi abangenazo iimpepha.
I-Congress of South African Trade Unions yamkele intetho. I-COSATU ithe intetho kaRamaphosa iqinisekisile ukuba iinkxalabo zabasebenzi ziviwe.
I-federation ikhombe kwisibophelelo sabahloli bezemisebenzi abayi-10,000 kunye nezohlwayo zentolongo kubaqeshi abaxhaphaza abasebenzi abangenazo iimpepha njengezona zinto zibalulekileyo. I-COSATU ikwaqaphele ukuba i-Border Management Authority imise abantu abangaphezu kwama-450,000 ukuba bangene eMzantsi Afrika ngokungekho mthethweni kunyaka ophelileyo, umntu uRamaphosa awakhankanyayo kwintetho yakhe, waza wathi elo nani liphakamise imibuzo malunga nokuba bangaphi abanye abadluleyo bengabonwanga.
I-Democratic Alliance yamkele izibophelelo zolawulo lwemida kodwa yathi iingxaki zoqoqosho zaseMzantsi Afrika zivela ekusileleni ukudala imisebenzi, kungekhona kubantu bamanye amazwe. Inkokeli ye-Federal uGeordin Hill-Lewis uthe ukunyanzeliswa kufuneka kudlule kurhulumente, kungekhona kumaqela akhuselayo.
URamaphosa uvumile ukuba urhulumente uthathe inyathelo elincinci kakhulu. Ulumkise abantu baseMzantsi Afrika ukuba bangazithatheli umthetho ezandleni zabo, esithi ngamagosa agunyazisiweyo kuphela anokufuna amaxwebhu okufudukela kwelinye ilizwe okanye enze ngokuchasene nokwaphulwa komthetho.
Isicwangciso sisephepheni. I-COSATU, ababhikishi kunye ne-MK Party bonke bajonge ukubona ukuba iyashukuma na.
