By Asipile Kitchen.
INkundla yeNqila yasePeddie igwebe uMthozami Mtsewu (35) iminyaka elishumi elinesihlanu ethothoza entolongweni ngenxa yokuphanga esebenzisa iimeko ezimanyumnyezi, emva kokuba ekunye nogxa wakhe baphanga indoda nosapho lwayo ngokudubula ngompu.
Ngomhla wamashumi amabini ananye (21) kweyoMsintsi 2023, ummangali oneminyaka engamashumi amane ananye (41) ubudala wadibana noMtsewu kwidolophu yasePeddie wacela ukuthutha iingxowa ezintathu zesamente ukuze ahlawule iR300. Ummangali, obekhatshwa yintombi yakhe kunye nomntwana wabo onenyanga ezilishumi elinesibhozo ubudala, wavuma ukuncedisa.
Umtyholwa kunye nogxa wakhe, nosele wazibulala ngethuba eseluvalelweni, bakhokela usapho kwindawo engasese kwilali iCrossman besenza ngathi baqokelela isamente. Xa belapho, aba babini bakhupha umpu, babophelela ummangali kunye neqabane lakhe iingalo nemilenze ngeentambo, baza badubula kabini emoyeni ukuze baboyikise phambi komntwana omncinci.
Babalekile kwindawo yexhwayelo ngeveni yolu sapho iNissan emhlophe, iiselula ezintathu, imali engange-R1200 kunye nezinye izinto zabo.
Esi sithuthi sikhangelwe eMonti kusetyenziswa ubuchwepheshe bokulandela umkhondo, nalapho uMtsewu wabanjwa engaphakathi kwesi sithuthi emva kweyure ezimbini. Lowo wayehamba naye ekuqaleni wabaleka ukubanjwa kodwa wade wabanjwa kamva.
Ngethuba ewisa isigwebo, iBambela loMtshutshisi weNkundla yeNgingqi uThobani Matyeni wamangalela isohlwayo esibonisa ubunzulu bolwaphulo-mthetho kunye nefuthe lalo ngokwasengqondweni. UMbuso ubukhokele ubungqina bommangali, iqabane lakhe, kunye noWarrant Officer Zingitwa. Omabini amangqina asekuhlaleni aye abonakala echukumisekile ngexesha lobungqina bawo, nto leyo eyabangela ukuba bamiswe izihlandlo ezininzi ukuze banikwe ixesha lokuziqamba.
INkqubo yokuLungiselela iNkundla yeNPA yaxhasa amaxhoba ngalo lonke ixesha lokuxoxwa kwetyala. IGosa lokuLungiselela iNkundla (CPO) uBusisiwe Matyalana uye waququzelela ukungeniswa kweeNkcazo zeMpembelelo yeXhoba (VIS) apho ummangali kunye neqabane lakhe bachaza ngokweenkcukacha ukwenzakala abakufumanayo. Bakhumbula indlela umntwana wabo oselula wayehlala kufutshane ngayo, edlala emsulwa kwaye engayazi ingozi.
Emva kokuba abaphangi babalekile, umntwana, elandela imiyalelo yabazali, wakhupha ibhotile eyophukileyo, abayisebenzisayo ukuzisika. I-VIS ichaze unxunguphalo oluqhubekayo lweemvakalelo, kubandakanya ukuxhalaba okuzingileyo, ukungalali ebusuku, kunye noloyiko lokuba umtyholwa angabuya.
UMtsewu akazange alivume ityala waphika ngokuphandle, nto leyo eyakhatywa yinkundla ngokuthi “ayiyonyani.” Wafunyanwa enetyala waza wagwetywa iminyaka elishumi elinesihlanu (15) entolongweni ngokuthe ngqo. Kwakhona wabhengezwa njengongafanelekanga ukuba abe nompu. Inkundla ithathele ingqalelo ukugwetywa kwakhe kwangaphambili ngenxa yobusela bemfuyo ngo-2013 njengeyona nto imenza mandundu.
Esamkela esi sigwebo, uMlawuli wezoTshutshiso eMpuma Koloni, uMnumzana Barry Madolo uthe, “Esi yayisisenzo esikhohlakeleyo nesicacileyo esenziwe phambi komntana. Amaxhoba ashiyeke enxunguphele ngokunzulu. Siyamncoma uMtshutshisi, iSAPS, kunye neGosa loLungiselelo leNkundla ngomsebenzi wabo ochubekileyo nokuzinikela ekuqinisekiseni esi sigwebo. Esi siphumo sithumela umyalezo ocacileyo wokuba ulwaphulo-mthetho olunobundlobongela aluna kunyanyezelwa.”
IGunyabantu leSizwe loTshutshiso lizibophelele ekuqinisekiseni ubulungisa kuwo onke amaxhoba kunye nokugcina ukhuseleko nesidima soluntu kuMzantsi Afrika uphela.

