Abazala bagwetyelwe ulwaphulo-mthetho ngakumalungu osapho.

By Asemahle Mbethe.

La matyala aquka ukuphanga kusetyenziswa iimeko ezimanyumnyezi, ukuba nompu neembumbulu ngokungekho mthethweni, ukutshisa, amabini okuxhwila nokuzama ukubulala. Abamangalelwa nabangabazala bahlasele umakazi wabo uBusisiwe Mali (53) kunye nonyana wakhe uSinelizwi Mali (15) ekhayeni labo. UHati, owayenxibelelana noBusisiwe, wafika endlwini yakhe ekhatshwa nguYekanye. UHati wenze amalungiselelo okuba ahlale kwadadobawo ngobo busuku kuthethwa ngabo.

Kungekudala emva kokufika kwabo, uHati wavelisa umpu, awawudlulisela kuYekanye. Baqhubeleka babopha izandla nentamo umakazi nomzala ngentambo, befuna imali kumakazi. Abamangalelwa babini banyanzela umakazi ukuba enze imali ebhankini ngomnxeba esuka kwi-akhawunti yakhe aye kwi-akhawunti yenkosikazi kaHati.

Esi sibini sanyanzela umakazi kunye nomzala ukuba bangene kwisithuthi sikaMakazi kwaye baqhuba ukuya e-Needs Camp, beshiya ngasemva umzala oneminyaka elishumi (10) ubudala owayelele endlwini. Emva kokumisa kwindawo efihlakeleyo, ubundlobongela bunyuka, kunye noHati eyalela uYekanye ukuba abulale umakazi wabo.

U-Yekanye emva koko wahlaba umakazi wakhe ngokuphinda-phindiweyo, kwaye emva kokuba ezenze ngathi ufile, uHati waqinisekisa ukufa kwakhe ngokumhlola ngetotshi yeselfowuni. Emva koko bobabini bashiya umzimba wakhe, baya endlwini, bawuphanga, belayisha izixhobo ezininzi emotweni yakhe kwaye batshisa indlu.

Umntwana oneminyaka eli-10 ubudala wakwazi ukubaleka, wabaleka waya kwikhaya likamama wakhe elikufutshane.

Baphinda baqweqwedisa uSinelizwi baze baqhuba ukuya eGcuwa. Endleleni, uHati wazama ukudubula umzala, kodwa umpu awuzange usebenze. U-Yekanye emva koko wabetha ixhoba entloko, wamkrwitsha, waza wamhlaba ngaphambi kokuba amshiye efile. Ngethamsanqa, umzala wasinda, wakwazi ukuncediswa ngabasebenzi kwindawo yokulawula izithuthi endleleni. UHati wabanjwa ngomhla weshumi elinesine (45) 2025, kwaye uYekanye wabanjwa kwiintsuku ezisibhozo kamva.

Ephikisana nesigwebo esifanelekileyo, iGqwetha likaRhulumente, uNolusindiso Phikiso, ugxininise ubundlobongela bolwaphulo-mthetho kunye nomonakalo oqhubekayo ngokweemvakalelo nangokwengqondo obangelwa kumaxhoba.

“Izenzo zabatyholwa zazibalwa, zinegazi elibandayo, kwaye zikhohlakele. UNksz Mali kunye nonyana wakhe banyamezele amanxeba omzimba nangokweemvakalelo aya kuhlala ubomi babo bonke, utshilo u-Advocate Phikiso. INkundla yasikhaba isikhuselo sikaHati esithi izenzo zakhe zibangelwa yinkolelo yokuba uBusisiwe wayenoxanduva lokusweleka kukaTatomkhulu wakhe, njengoko kuthiwa wayexelelwe ngugqirha wesintu. Ubungqina bubonisa ukuba bobabini abatyholwa babeqhutywa ikakhulu yinzuzo yemali, kwaye izenzo zabo azizange zisekelwe nasiphi na isikhalazo esisemthethweni.”

UHati wagwetywa iminyaka eli-15 entolongweni ngenxa yokuphanga kunye neemeko ezinzima, iminyaka emihlanu entolongweni ngenxa yokufumana umpu ngokungekho mthethweni, iminyaka emihlanu entolongweni ngenxa yokubamba iimbumbulu ngokungekho mthethweni, iminyaka emihlanu entolongweni ngokuqweqwedisa, iminyaka emihlanu entolongweni ngokuzama ukubulala, kunye nobomi entolongweni ngokuzama ukubulala. Zonke izigwebo ziyalelwe ukuba zisebenze ngaxeshanye nesigwebo sobomi.

U-Yekanye wagwetywa iminyaka elishumi elinesibini (12) entolongweni ngenxa yokuphanga kunye neemeko ezimbi kakhulu, iminyaka emine entolongweni ngenxa yokuphanga ngokungekho mthethweni, iminyaka emine entolongweni ngenxa yokubamba iimbumbulu ngokungekho mthethweni, iminyaka emine entolongweni ngokuthunjwa, iminyaka emine entolongweni ngokuthumba, iminyaka engama-20 entolongweni ngokuzama ukubulala, iminyaka esixhenxe entolongweni ngokutshisa, kunye neminyaka engama-20 entolongweni ngokuzama ukubulala. Izigwebo ziya kuqhutywa ngaxeshanye nexesha elisebenzayo lokuvalelwa entolongweni iminyaka engama-20.

UMlawuli wezoTshutshiso loLuntu, uMnu Barry Madolo, uyasamkela isigwebo, egxininisa ukuba isigqibo senkundla sithumela umyalezo ocacileyo wokuba ulwaphulo-mthetho olunobundlobongela aluyi kunyamezelwa.

“Eli tyala libonisa ukubaluleka kokuqinisekisa ukuba ubulungisa buyenziwa, kungekuphela nje kumaxhoba kodwa nakuluntu ngokubanzi.

Ezibufana Indaba

Newsletter Subscription

- Advertisement -

Stay Connected

129,556FansLike
1,513FollowersFollow
66FollowersFollow
0SubscribersSubscribe
King William's Town
overcast clouds
20.6 ° C
20.6 °
20.6 °
70 %
4.1kmh
96 %
Sun
19 °
Mon
22 °
Tue
24 °
Wed
31 °
Thu
33 °

EZITHANDWAYO INDABA