Iqela le-Economic Freedom Fighters (EFF) livakalise ukucaphuka ngenxa yezimvo ezithe zathethwa nguKenny Kunene, iMMC yezoThutho kwisiXeko saseRhawutini noSekela Mongameli we-Patriotic Alliance (PA).
Ngomhla weshumi elinethoba (19) kweyoMqungu ka-2025, uKunene uye wafaka umfanekiso ophazamisayo kwi-akhawunti yakhe ka-X (ebefudula ingu-Twitter), ebonisa iigusha ezimbini ezixheliweyo nezixhonyiweyo.
Kwisikhundla sakhe, uKunene ucebise ukuba oku kusemfanekisweni kulindele abatyholwa abangabasebenzi-mgodini abangekho mthethweni xa iqela lakhe lezopolitiko lithatha amagunya ombuso.
I-EFF iyigxeke kabukhali intetho kaKunene, ibabiza ngokuba ngumzekelo wokusebenzisa amathuba okufuna ukuzuza intiyo kwezopolitiko ngokuphembelela intiyo. Amagqabantshintshi, akhuthaza ukuphathwa ngobundlobongela nokuthotywa kwesidima sabantu ababhalwe njengabasebenzi-mgodini abangekho mthethweni, athathwe njengohlaselo olubuhlungu ngokwengqondo kwisidima somntu.
Umbutho uthi amazwi ka-Kunene aphenjelelwa ngamabhongo onyulo, ngakumbi ukusebenzisa kwakhe intiyo yabantu bamanye amazwe, nangona kukho ubungqina bokuba iimvakalelo ezinjalo azifumani nkxaso ingako kunyulo.
La mazwi ka-Kunene aza emva kweziganeko ezimanyumnyezi zakuMgodi i-Stillfontein, apho ibisanda ingxwabangxwaba engqonge ukumbiwa kwemigodi ngokungekho mthethweni. I-EFF ikholelwa ukuba uKunene uzama ukusebenzisa lo mba untununtunu ukuze aqhubele phambili i-ajenda yakhe yezopolitiko, engajonganga kubulawa kwabantu okanye umthetho.
Ngokwe-EFF, ukuchazwa kwakhe abasebenzi-mgodini abangekho mthethweni “njengeempuku” ekumele ukuba zitshatyalaliswe kumele olona hlobo lubi lokungakhathali.
I-EFF ivakalise inkxalabo yayo ngendima ka-Kunene njengegosa likarhulumente kwiSixeko sase-Johannesburg, ngenxa yokungawukhathaleli kwakhe uMgaqo-siseko woMzantsi Afrika. Ilungelo lobomi lilungelo loluntu elisisiseko eliqulathwe kuMgaqo-siseko, kwaye izimvo zikaKunene ziyaphikisana nalo mgaqo.
I-EFF ikubona oku njengenzame ezicacileyo zokulungisa ubundlobongela nentetho yentiyo kwipolitiki yoMzantsi Afrika.
Ukuphendula kwizimvo ezitshabhisayo zikaKunene, i-EFF ibhengeze izicwangciso zokumxela kwiKomishoni yamaLungelo oLuntu yoMzantsi Afrika (SAHRC) ngokuphembelela intiyo kunye nokumela ukunyhashwa kwamalungelo oluntu. Lo mbutho ukwafuna inyathelo kwiKomiti yeeNqobo ezisesikweni kwisiXeko saseRhawutini ukuwisa izohlwayo kuKunene, ngenxa yesikhundla sakhe njengoceba kwiSigqeba sesiXeko.
I-EFF ayijongi kuKunene kuphela kodwa ikwajongise kwiPatriotic Alliance ngokubanzi. Lo mbutho ujonge ukuthetha nekomishoni yonyulo ezimeleyo (IEC) ukuba ijonge iindlela zokuwisa izohlwayo kwi-PA ukukhuthaza imigaqo-nkqubo ethi, ngokokutsho kwe-EFF, inokukhokelela kwimbubhiso kunye nempatho-mbi yamalungelo oluntu. I-EFF ixoxa ngelithi amabhongo olonyulo alo mbutho akhelwe phezu kweqonga lobundlobongela neyantlukwano.
Ngelixa i-EFF izigxeka kakhulu izenzo zikaKunene, lo mbutho ukwagxininisa ukubaluleka kokujongana nolwaphulo-mthetho olunxulumene nokufudukela kwelinye ilizwe ngokusebenzisa inkqubo yezobulungisa. Ngokwe-EFF, zonke izenzo zolwaphulo-mthetho, nokuba zinxulumene nokufudukela kwelinye ilizwe okanye ubundlobongela, kufuneka ziqwalaselwe ngokwenkqubo yezomthetho, apho abantu baya kuxoxwa ityala ngobulungisa kwaye, ukuba bafunyenwe benetyala, bagwetywe ngokufanelekileyo.
Bathi ugqaliselo, kufuneka lube kukubuyisela kwisimo sangaphambili endaweni yokuvuselela ubundlobongela obungaphaya.
I-EFF ikholelwa ekubeni ukuziphatha kuka-Kunene yinxalenye yendlela enkulu yokusebenzisa intiyo yabemi bamanye amazwe kunye nentetho yentiyo ukuze bafumane umdla kwezopolitiko, nokuba iziphumo zithini na. Umbutho uxoxa ngelithi izenzo ezinjalo zisongela ukhuseleko kunye nempilo-ntle yoluntu kwaye akufuneki zinyanyezelwe naliphi na iziko lezopolitiko, ngakumbi elinempembelelo ebalulekileyo kumhlaba wezopolitiko waseMzantsi Afrika.
Impendulo ekhawulezileyo ye-EFF kumagqabaza kaKunene iqaqambisa ubuzaza beentetho zakhe kunye nefuthe lazo kuluntu lwaseMzantsi Afrika. Ngokumxela kwi-SAHRC kunye nokucela izohlwayo kwiPatriotic Alliance, i-EFF ithatha inyathelo eliqinileyo ngokuchasene nentetho yentiyo kunye nobundlobongela.
Lo mbutho unethemba lokuba izenzo zawo ziya kumisela umzekelo wendlela amagosa karhulumente neenkokeli zopolitiko ekufuneka aziphathe ngayo, ngakumbi xa iintetho zabo zibeka ubomi babemi esichengeni.
Njengoko ukruthakruthwano malunga nokuphuma kwabantu abavela kwamanye amazwe kunye nokwembiwa kwemigodi ngokungekho mthethweni lusakhula, iinzame ze-EFF zijolise ekuqinisekiseni ukuba ukuzibophelela koMzantsi Afrika kumalungelo oluntu nobulungisa kuhlala kuqinile.
Ikhwelo leqela lokuphendula libonisa ukuzibophelela kwalo okuqhubekayo ekukhuseleni amalungelo omgaqo-siseko abo bonke abemi boMzantsi Afrika, nokuba bathini na ngobume babo bokufudukela kwelinye ilizwe okanye imvelaphi.

