12.6 C
King William's Town
Thursday, October 2, 2025

Ingxoxo yoLutsha ixhobisa ulutsha lwakwaBhaca ukuba lulandele amaphupha oShishino.

By Esona Magawana.

Kumboniso odlamkileyo wentsebenziswano nomoya woluntu, iNkqubo yoNxibelelwano noLwazi lukaRhulumente (GCIS) iye yabamba iNgxoxo yokuXhobisa ngokuPhumelela koLutsha ngoLwesithathu, umhla wamashumi amathathu (30) kweyeKhala 2025, kwiHolo yoLuntu yaseSipilini KwaBhaca.

Le ngxoxo ibigxile ekuxhobiseni abantu abatsha ngezixhobo nolwazi olufunekayo ukuze baqale amashishini abo kunye nokufikelela kumathuba enkxaso-mali akhoyo. Amaziko angundoqo afana ne-Arhente yoPhuhliso lwamaShishini amaNcinci (i-SEDA), i-Arhente yeSizwe yoPhuhliso loLutsha (NYDA), kunye neSebe loPhuhliso loQoqosho, iMicimbi yokusiNgqongileyo noKhenketho (DEDEAT) ebekhona ukukhokela nokukhuthaza abathabathi-nxaxheba.

“Le asiyoncoko nje kuphela sisiqalo sotshintsho,” utshilo uThandiswa Mfundisi, ummeli weGCIS. “Sifuna abantu abatsha bahambe apha benolwazi, unxibelelwano, kunye nokuzithemba ukuthatha amanyathelo okuqala kwinkululeko yezoqoqosho.”

Lo msitho ubudibanise intlaninge yabantu ababandakanyekayo abaquka iKwaBhaca Mall, uMasipala weSithili saseAlfred Nzo, iPermaculture Co-operative, iNkqubo yoQinisekiso yeNxaxheba, kunye neSebe lezoLimo noPhuhliso loLuntu. Nganye inike iinkonzo neendlela zenkxaso ezijolise ekuphakamiseni uluntu ekuhlaleni, ingakumbi ulutsha.

Omnye wemixholo ekuxoxwe ngawo lizinga eliphezulu lentswela-ngqesho kulutsha. Abathathi-nxaxheba babongoze abo bebezimase ulutsha ukuba baphonononge amaphulo karhulumente, iinkqubo zoqeqesho, kunye noomasibambisane njengendlela enokukhokelela ekuqeshweni okanye ukuzisebenzela.

“Abantu abatsha mabaqale balawule ikamva labo,” utshilo uNomandla Qhina ophuma kwiDEDEAT. “Amathuba akhona, kodwa afuna inyathelo lokuqala, uqeqesho kunye nombono.”

Umzuzu obalaseleyo ngexesha lengxoxo kuxa oosomashishini abasakhulayo abahlanu, ababexhaswa ngemali yiNYDA kunye neSEDA ngaphambili, babelane ngeehambo zabo zoshishino lokufama. Ukusuka ekulweni nemingeni yokuqalisa ukuya ekuphumezeni imveliso ezinzileyo, bagxininisa indlela ebaluleke ngayo inkxaso-mali kunye noqeqesho ekuguquleni izimvo zabo zibe ngamashishini anempumelelo.

“Ndiqale ngombono olula nokuthanda ukulima,” utshilo uZuko Madikizela, omnye wabaxhamli. “I-NYDA indincedile ngesicwangciso soshishino kunye nemali yokuqalisa, namhlanje ndiqeshe abantu abatsha abane kwaye ndithengisela iivenkile zasekuhlaleni imveliso.”

Eli qonga likwadale indawo yonxibelelwano eyodwa, eyenza ukuba abathathi-nxaxheba baqhagamshelane nabacebisi, oontanga, kunye nabameli beziko ababelana ngeminqweno yabo.

Elokuvala, izithethi zikhumbuze ulutsha ukuba impumelelo iqala ngokuba nenxaxheba.

“Musa ukulinda amathuba ukuba akufumane, phuma, buza imibuzo, uze uthabathe inyathelo lokuqala,” wabongoza uLindiwe Tywakadi weSebe lezoLimo.

IMpumelelo yeNgxoxo yokuXhotyiswa koLutsha ibonakalisa isikhokelo esinethemba kulutsha lwaKwaBhaca, apho ulwazi, ukufikelela, kunye nentshukumo zidibana khona ukwakha isizukulwana esixhotyisiweyo.

Ezibufana Indaba

Newsletter Subscription

- Advertisement -

Stay Connected

129,556FansLike
1,513FollowersFollow
66FollowersFollow
0SubscribersSubscribe
King William's Town
overcast clouds
12.6 ° C
12.6 °
12.6 °
79 %
6.8kmh
100 %
Thu
15 °
Fri
16 °
Sat
33 °
Sun
24 °
Mon
28 °

EZITHANDWAYO INDABA

Enable Notifications OK No thanks