Ezi zindaba zingeyonyani zikwacebisa abantu ukuba banxibe iimaski ebusweni ngenxa yezityholo zomkhuhlane “obulalayo kwaye ongekho lula ukubonwa”.
“Lo ngumyalezo olahlekisayo oqale wavela ngelaxesha lobhubhane we-Covid-19 ngonyaka ka-2020.
“Sibongoza uluntu ukuba luqaphele kwaye lungazihoyi ezindaba zomkhuhlane okhohlakeleyo, ezi ndaba zingeyonyani ziqulathe injongo yokubangela uloyiko olungeyomfuneko kunye nokubhideka, ngakumbi njengoko ilizwe lingena kwixesha lomkhuhlane,” litshilo isebe kwingxelo yangoLwesibini.
Ngokwesebe, i-COVID-19 isajikeleza kumanqanaba asezantsi kwilizwe liphela njengakwezinye iindawo zehlabathi.
Nangona kunjalo, isebe lithe, akukho mfuneko yokuba uluntu loyike kuba abantu abaninzi baye baphuhlisa inqanaba elithile lokugonya kuzo zombini izitofu kunye nosulelo.
“Uxinzelelo lwangoku okanye ukwahluka okujikelezayo kuncinci kwaye akusuleleki kancinci.”
Nangona kunjalo, isebe lathi ukuthatha amanyathelo okukhusela umkhuhlane oqhelekileyo imihla ngemihla kubalulekile kunye nokucocwa kwezandla, kuya kunceda ukuthintela ukusasazeka kosulelo lomkhuhlane.
“Isebe liza kugcina uluntu lusazi xa kukho utyando kwiimeko zokugula okubangelwa yiyo nayiphi na intsholongwane exhalabisayo okanye ukuqhambuka kwaso nasiphi na isifo.”
I-NICD/RSV
Iziko leSizwe leZifo ezosulelayo (National Institute of Communicable Diease – NICD), elibeka esweni ukuhamba kweentsholongwane zokuphefumla kwilizwe liphela, lazise isebe ukuba ngoku lixesha lencopho yentsholongwane yokuphefumla ebizwa ngokuba yi-Syncytial Virus (RSV) ngolwasemzini, abanye bathi iyabhida ngenxa yempawu ze-COVID-19 eziqhelekileyo.
I-RSV ibangela ukugula ikakhulu kubantwana abancinci kodwa inokuba negalelo kwisifo sokuphefumla kubantu abadala.
Ixesha lomkhuhlane kulindeleke ukuba liqalise kwezi veki zimbalwa zizayo kwaye isebe licebisa abo basemngciphekweni omkhulu wokosulelwa yile ntsholongwane ukuba bafumane isitofu sokugonya umkhuhlane ukukhusela iingxaki ezinzima zempilo.
Amaqela asemngciphekweni omkhulu aquka abantu abadala abangaphezulu kweminyaka engamashumi amathandathu anesihlanu (65) ubudala, abo banezigulo eziphantsi njengentliziyo nemiphunga, abantu abaphila ne-HIV kunye nesifo sephepha, kunye nabantu abakhulelweyo.
Intsholongwane yomkhuhlane isasazeka kakhulu xa isuka komnye umntu iye komnye ngamaqabaza aphuma emphefumlweni kwaye ukosuleleka kunye nezinye iintsholongwane zokuphefumla kunokwenzeka.
Ngesi sizathu, abantu kusoloko kufuneka begqume iimpumlo nomlomo xa bekhohlela okanye bethimla, bahlale ekhaya xa begula, bangachukumisi bangabamb, abambi ubuso babo ngezandla ezingahlanjwanga kwaye baphephe ukusondelana nabanye abantu njengokuncamisana, ukubamba izandla, kunye nokwabelana ngeekomityi nokutya izitya.
Ezinye iimpawu eziqhelekileyo ze-RSV kunye nomkhuhlane ziquka kodwa azikhawulelwanga kwimpumlo ebaleka amanzi (umkhunyu), ukulahlekelwa ngumdla wokutya, ukukhohlela, ukuthimla, umkhuhlane, kunye nokuphefumla.
“Abazali kunye nabo babanonophelayo bayabongozwa ukuba bathathe abantwana babo abanengxaki yokuphefumla, abangaseli manzi aneleyo kunye nabaneempawu eziba mandundu babase kwiziko lezempilo elikufutshane nabo ukuze bafumane unyango ngaphandle kokulibazisa.”
Abantu abosulelwe ngumkhuhlane badla ngokusulela iintsuku ezintathu ukuya kwezisibhozo. Amanyathelo othintelo anje ngokunxiba imaski kunye nokungena ekuhlaleni ayacetyiswa ngakumbi kwabo bagulayo.

