By Asipile Kitchen.
ISebe lezeMpilo laseMpuka Kapa (ECDoH) libhengeze ukuqhambuka kwesifo sochwane (Hand, foot & mouth) namanani aqhubekayo unyuka kuMasipala ombaxa wase-Buffalo City (BCM) nakwizithili zase-Sarah Baartman, ePhondweni.
Ukusukela ngoLwesithathu, womhla weshumi elinesibini (12), kurekhodwe iziganeko ezingamashumi asixhenxe anesibhozo (78). Kwiveki egqithileyo, i-ECDoH ifumene iziganeko zesifo sochwane ezingamashumi amane anesibhozo (48) eBCM.
EMonti kubekho iziganeko ezingamashumi amane (40) ze-HFMD, eQonce kubekho ezilishumi elinesithandathu (16), iMdantsane ineziganeko ezilishumi elinesine (14) uzothi ga ngoku, i-Kouga ineziganeko ezisixhenxe (7) ze iMakana ibenesiganeko esinye (1).
Ezi ziganeko zixhaphake kubafundi abakwibanga lesine nelesihlanu, ibanga eliphambi ko-R nebanga uR, ukuyotsho kwinqanaba eliphezulu lemfundo ukusukela kugcino lwasemini (Daycare) ukuyotsho kwibanga lesixhenxe.
Nangona kunjalo, kusekho ukunganikezwa kwengxelo ngokwaneleyo kwezi ziganeko ngoba aziyomeko yezonyango engaziswayo (NMC).
Ingxelo ezingakumbi ze-HFMD phakathi kwabantwana abakumaziko emfundo, zenyuka ngomhla weshumi elinethoba kweyoMdumba zakhuthaza isebe liqalise ukuphanda zibek’esweni i-HFMD ngosuku olulandelayo.
Isebe lezempilo laseMpuma Kapa liyaqhubeka nokuphanda nokubek’esweni iHFMD- ekuyintsholongwane eyosulelayo ekuqheleke ichaphazela amasana nabantwana abakwiminyaka engaphantsi kweshumi ubuncinci- phakathi kugcino lwasemini nakwizikolo zamabanga aphantsi ezisePhondweni.
Akuyonto engaqhelekanga ukuqhambuka kwesi sifo kwindawo zogcino lwasemini nase-Creche ngexesha lasehlotyeni nangexesha lokwindla. Iimpawu ze-HFMD zibandakanya umkhuhlane, umqala oqaqambayo, ukudinwa, ukungabinamdla wokutya namadyungudyungu amancinci phakathi emlonyeni, emacaleni olwimi, phakathi ezandleni nasezithendeni zenyawo.
Le meko iyosulela kodwa ngokubanzi ibukhali kwaye izibekela umda, okuthetha ukuba abo bosulelekileyo bayachacha phakathi kwezintsuku ezisixhenxe uyotsho kwezilishumi. IIqela leSebe lokuPhendula ngokuQhambuka kweZifo (DORT) liyaqhubeka nokundwendwela izikolo zamabanga aphantsi.
Emva kokuchazwa kweziganeko zokuqala eMonti, isebe liyaqhubeka nokundwendwela izikolo eziseMonti bazochonga ukubakho kweziganeko ze-HFMD kwaye bakhulise ulwazi ngesi sifo.
Amagosa esebe likaMasipala oMbaxa we-Buffalo City ayaqhubeka nokundwendwela izikolo nawo kwaye sewakhe ubudlelwane obuququzelela ukuhamba kolwazi olusuka ezikolweni uyotsho kwi-DORT ekwiMetro. I-ECDoH nayo ibone isidingo sokufundisa izikolo nabaphathi bazo ukunciphisa imiqobo yokwazi ukufumana abantwana nabazali ngexesha lophando olwenziwa yiDORT.
Kodwa okubaluleke kakhulu, iECDoH iyaqhubeka nokuqinisa uthethwano nentsebenziswano, ekuyinto ebalulekileyo ekuqinisekiseni impendulo ekhawulezileyo nokukhusela impilo yoluntu ingakumbi ngelixesha lokuqhambuka kwe-HFMD.
Uluntu lungenza oku kulandelayo ukuzikhusela kwesi sifo, ukucoceka kwezandla nokuphepha abo bosulelekileyo, kunganceda ukunciphisa usuleleko ingakumbi kwindawo ezifana nogcino lwasemini.
“Abazali kudingeka basoloko beqaphele iimpawu zokuphelelwa ngamanzi emzimbeni okanye impawu zomkhuhlane ebantwaneni,” uManana utshilo.

