Usekela-Mlawuli Jikelele weSebe lezeMpilo laseMpuma Koloni (DDG) kwiiNkonzo zezeMpilo zeSithili, uMiyakazi Nokwe uxelele amakhulu abantu ababehlanganisene kwiHolo yeBensonvale Multipurpose eSterkspruit ukuba “akukho mntwana uneminyaka ephakathi kwelishumi (10) neshumi elinethoba (19) ubudala omele akhulelwe”.
Ethetha ngexesha lokukhumbula iVeki yoLwazi ngezifo ezithathelana ngesondo, idyasi kamkhwenyana kunye nokukhulelwa kwiphondo laseMpuma Koloni, uNokwe ucele abazali ukuba badlale indima ebonakalayo ekukhokeleni nasekufundiseni abantwana babo ngempilo yesondo.
“Nangona ulutsha lufikelela kwizixhobo zedijithali ezinokuba zizixhobo zemfundo, abazali kufuneka babe neencoko ezivulekileyo nezinyanisekileyo malunga nokuziphatha ngokwesondo,” utshilo.
“Iintsapho akufuneki zitshintshele uxanduva kwiSebe lezeMpilo kuphela, kodwa zisebenzisane ekuqiniseni isikhokelo sokuziphatha kunye nokuqonda ekhaya. Abazali, ingakumbi oomama, kufuneka bathethe ngesibindi nangokucacileyo nabantwana babo ukuze ixabiso nezifundo ezifundiswa ekhaya zikhokele ulutsha xa bejamelene noxinzelelo loontanga kunye nokucengwa.
“NjengeSebe lezeMpilo, sikulungele ukubonelela yonke inkxaso efunekayo kulutsha, kuba iziko lethu libonelela ngeenkonzo ezininzi,” uqukumbele watsho.
I-Youth Zone, eyaziwa ngokuba yinkqubo ye-Adolescent and Youth Friendly Services (AYFS), yenye yeendlela urhulumente ajonge ngazo ukuphucula ukufikelela kwiinkonzo zempilo kubantu abancinci.
Kusenjalo uSodolophu oLawulayo weSithili saseJoe Gqabi, uKhansela uNomvuyo Mphoselwa uvule ngokusesikweni i-Sterkspruit Town Clinic Youth Zone, apho akhuthaze ulutsha ukuba lusebenzise iinkonzo ezenzelwe bona.
“I-Youth Zones yasekwa ukubonelela ngendawo ekhuselekileyo, yabucala, nexhasayo kubantu abatsha abafikelela kwiinkonzo zempilo eziphambili. Eli phulo liphendula ngokuthe ngqo kwiinkxalabo zokuba ulutsha oluninzi luziva lugwetyiwe okanye lungakhululekanga xa lufuna iinkonzo zempilo. I-Youth Zone iqinisekisa ukuba amantombazana namakhwenkwe amancinci anokufikelela ngokuzithemba kwiinkonzo ezifanelekileyo kulutsha ngaphandle koloyiko lokugxekwa, ukucalulwa, okanye ukoyikiswa,” utshilo uSodolophu oLawulayo.
Lo msitho uzise iinkonzo zonyango ngqo kuluntu ngeekliniki ezilishumi elinesibhozo (18) ezihambayo, ezibonelela ngeenkonzo ezininzi kwindawo leyo.
Oku kuquka: iinkonzo zamazinyo, iinkonzo zamehlo, ukuhlolwa nokuvavanywa kweTB, iinkonzo zovavanyo lwe-HIV, ukuhlolwa nokulawulwa kwe-STI, iinkonzo zocwangciso losapho, ukuqaliswa kwe-PrEP, ukuhlolwa komhlaza wesibeleko, imfundo yezempilo efanelekileyo kwiminyaka kunye neenkonzo zempilo yabantwana kunye nokugonywa.
Ukanti umsitho woLwazi nge-STI, iiCondom kunye nokukhulelwa eSterkspruit ubonise amandla entsebenziswano phakathi kukarhulumente, izikolo, abazali, kunye noluntu ekujongeni imingeni ebalulekileyo yezempilo echaphazela ulutsha.
Ngemfundo, incoko evulekileyo, kunye neenkonzo ezifikelelekayo ezifanelekileyo kulutsha ezifana ne-Youth Zone, iSebe lezeMpilo laseMpuma Koloni liqinisekisile ukuzibophelela kwalo ekuphelisweni kathathu kosulelo olutsha lwe-HIV, ii-STI, kunye nokukhulelwa kwabaselula.

