I-African Transformation Movement (i-ATM) iphakamise inkxalabo malunga neendleko ezikhulayo zonyango lwezempilo eMzantsi Afrika, isilumkiso sokuba ukunyuka okungavumelekanga kwiintlawulo zoncedo lwezonyango kuqhuba amakhaya amaninzi ngakumbi kwintlekele.
Iqela livakalise inkxalabo yokuba ukunyuka okutsha nje okungaphezulu kwe-12.75%, ngaphezulu kweqondo lokunyuka kwamaxabiso kunyanzela abemi ukuba banciphise okanye balahle izicwangciso zabo zoncedo lwezonyango ngokupheleleyo.
“Oku kunyuka okungayekiyo kweendleko zonyango akwamkelekanga kwaye kufuna amanyathelo akhawulezileyo kwiinkokeli zethu zopolitiko kunye nabaqulunqi bemigaqo-nkqubo yezempilo,” sitshilo isithethi seATM kuzwelonke uZama Ntshona.
I-ATM ithi umba udlula uhlengahlengiso olunxulumene nokunyuka kwamaxabiso kunye nokugqamisa iingxaki zenkqubo yokungalingani kunye nokungasebenzi kakuhle kwinkqubo yokhathalelo lwempilo eMzantsi Afrika. Ngokombutho, izinto ezinje ngokuguga kwabantu, amabango onyango asemva kobhubhani, kunye nokunyuka kwexabiso letekhnoloji yezonyango ephucukileyo ayinakusonjululwa ngokuthwalisa nje umthwalo kubemi ngeentlawulo eziphezulu.
“Iintsapho ezininzi sele ziphila entluphekweni. Kubo oku kwanda kuthetha ukukhetha phakathi kokutya okusetafileni kunye nokufumana unyango,” wongeze watsho uNtshona.
Ukuhlangabezana nale ngxaki, iqela licele oku kulandelayo:
Ukubeka phambili ukhathalelo lwempilo olusisiseko ukuthintela iimeko ezincinci ukuba zinyuke ziye kungenelelo oluneendleko ezinkulu.
Ukuqinisa amaziko oluntu ngokuphucula iziseko zophuhliso, uqeqesho lwabasebenzi, kunye nezibonelelo, ingakumbi kwimimandla yasemaphandleni.
Ukuphumeza imilinganiselo yokulawula iindleko ezifana nokulawula imirhumo yesibhedlele kunye nothethwano lweengcali, okanye ukuthethathethana ngamaxabiso afanelekileyo.
Ukucaca okuthe kratya koncedo lwezonyango malunga nendlela iiprimiyamu ezibalwa ngayo kunye nendlela iimali ezisetyenziswa ngayo.
Ukukhawulezisa iInshurensi yezeMpilo yeSizwe (iNHI) ngomkhomba-ndlela ocacileyo, osebenzayo ukuqinisekisa ukufikelela ngokulinganayo kumntu wonke.
I-ATM iphinde yagxininisa ukubaluleka kwemfundo yezempilo kunye nokhathalelo lothintelo.
“Ukuxhotyiswa kwabemi ukuba balawule impilo yabo kunganciphisa kakhulu ukuthembela kunyango olubiza imali eninzi kwixesha elizayo,” ucacise watsho uNtshona.
Umbutho ugxeke oko wakuchaza njengokunqongophala kwentando yezopolitiko kunye nokucotha kwesantya sohlengahlengiso kwicandelo lezempilo.
“Njengokuba iindleko zithe gqolo ukonyuka ngendlela engalinganiyo, kunyanzelekile ukuba urhulumente abeke phambili impilo yesizwe sethu ngaphezu kwengeniso,” uvale ngelo uNtshona.

